Informatie komt op de verkeerde plek terecht
Een datalek betekent dat persoonlijke gegevens terechtkomen bij mensen die deze niet mogen zien. Dit kan gebeuren als een computer wordt gehackt of als iemand per ongeluk een mail verstuurt naar de verkeerde persoon. Ook kan het gebeuren wanneer een laptop wordt gestolen of wanneer documenten in een prullenbak buitenshuis belanden zonder te worden vernietigd. Doordat persoonlijke gegevens niet meer veilig zijn, kunnen deze worden misbruikt door anderen. Dit is niet alleen een technisch probleem, maar gaat ook over jouw privacy en veiligheid. Het gebeurt meestal onverwachts en kan iedereen overkomen.
Hoe een datalek ontstaat
Vaak ontstaat een datalek door een fout van mensen of door een probleem in een computer. Bijvoorbeeld wanneer iemand een bestand op een open internetpagina zet en vergeet deze te beveiligen. Ook virussen en hackers spelen hier een rol bij: zij dringen in een systeem en halen gegevens eruit. Kleine fouten kunnen grote gevolgen hebben. Denk aan het laten rondslingeren van een USB-stick met belangrijke informatie, of het doorsturen van een e-mail naar het verkeerde adres. Een storing in het computersysteem van een organisatie kan er ook voor zorgen dat gegevens zichtbaar worden voor mensen wie deze niet mogen zien. De kans op problemen wordt groter als je geen goede wachtwoorden gebruikt of updates niet installeert.
De gevolgen voor jou en anderen
De gevolgen van een datalek kunnen groot zijn. Iemand kan bijvoorbeeld geld stelen door jouw gegevens te gebruiken. Het kan ook gaan om het verspreiden van foto’s, adressen of medische informatie. Dit kan zorgen voor veel stress en soms zelfs bedreigingen. Bedrijven krijgen vaak een boete of moeten schade vergoeden. Zo wordt privacy geschonden en kan vertrouwen verdwijnen. Ook moeten bedrijven na een incident meestal hun systemen verbeteren. Soms krijgen klanten of medewerkers bericht dat hun gegevens niet meer veilig zijn. Daarom is het belangrijk dat organisaties zorgvuldig omgaan met informatie van anderen. Iedereen wil tenslotte dat zijn gegevens veilig blijven.
Wat je zelf kunt doen tegen lekken van informatie
Je kunt zelf ook actie ondernemen om te voorkomen dat jouw gegevens ‘op straat’ komen te liggen. Gebruik altijd sterke wachtwoorden en deel deze nooit met anderen. Let goed op wanneer je e-mails stuurt of bijlagen deelt. Wees voorzichtig met openbare wifi-netwerken en laat digitale apparaten nooit zonder toezicht achter. Als je vermoedt dat jouw informatie is gelekt, neem dan contact op met het bedrijf waar het om gaat. Vaak hebben bedrijven een meldpunt waar je terechtkunt met je vragen of zorgen. Het is slim om regelmatig te controleren welke informatie er over jou online te vinden is. Zo kun je sneller ingrijpen als er iets misgaat.
Zo worden datalekken aangepakt en gemeld
Organisaties zijn wettelijk verplicht om melding te doen van een datalek aan de Autoriteit Persoonsgegevens als dit gevaar kan opleveren voor de getroffen personen. Dit moet binnen drie dagen na ontdekking van het incident. Soms worden ook de mensen van wie de gegevens zijn gelekt, geïnformeerd. Dit is vooral belangrijk als hun privacy in gevaar is. Bedrijven moeten goed opschrijven wat er is gebeurd, welke informatie het betreft en welke stappen zijn gezet om de situatie op te lossen. Zo proberen ze in de toekomst dezelfde fouten te voorkomen. Door strenge regels en controles worden bedrijven gestimuleerd om veiligheid serieus te nemen. Het doel is om onze privacy zo goed mogelijk te beschermen tegen misbruik.
Veelgestelde vragen over datalekken
Wanneer is iets een datalek? Iets heet een datalek als persoonlijke gegevens worden gezien of gebruikt door mensen die dat niet mogen. Dit kan per ongeluk of opzettelijk zijn.
Wie moet een datalek melden? Het is de verantwoordelijkheid van organisaties en bedrijven om een datalek te melden bij de Autoriteit Persoonsgegevens als er risico is voor slachtoffers. Soms moeten ze ook de betrokken mensen zelf op de hoogte stellen.
Wat voor informatie valt onder persoonsgegevens? Onder persoonsgegevens vallen dingen zoals naam, adres, telefoonnummer, e-mailadres, bankgegevens of informatie over je gezondheid. Als deze zichtbaar worden voor anderen zonder toestemming, spreken we van een datalek.
Wat gebeurt er nadat een datalek is gemeld? Na de melding onderzoekt de organisatie hoe het lek heeft kunnen ontstaan en welke mensen erdoor geraakt zijn. De Autoriteit Persoonsgegevens kan een onderzoek starten en bepalen of er een boete volgt.
Hoe weet ik of mijn gegevens zijn gelekt? Vaak krijg je een mail of brief van het bedrijf of de instantie. Hierin staat wat er is gebeurd en wat je kunt doen om je gegevens te beschermen.