Een advertentie is tegenwoordig veel meer dan een plaatje met een aanbieding. Achter elke reclame die je ziet op je telefoon, tablet of computer zit een systeem dat bijhoudt wat je doet, waar je op klikt en welke apps je gebruikt. Dat klinkt misschien vergezocht, maar het is gewoon hoe het internet werkt. En als je weet hoe dit in elkaar zit, kun je er bewuster mee omgaan.
Hoe reclame jou leert kennen
Elk apparaat dat je gebruikt heeft een uniek nummer: een advertentie-ID. Op een Android-telefoon heet dit de advertentie-ID van Google. Dit nummer koppelt jouw gedrag aan een profiel. Als je een nieuwsapp opent, een webshop bezoekt of een game speelt, wordt dat vastgelegd. Adverteerders gebruiken die informatie om reclame te tonen die aansluit bij jouw interesses. Zie je steeds sportschoenen voorbijkomen nadat je een hardloopapp hebt gedownload? Dat is geen toeval. Het is een gevolg van dat profiel dat in de achtergrond wordt opgebouwd.
Waarom gepersonaliseerde reclame zo gewoon is geworden
Veel apps en websites zijn gratis omdat ze geld verdienen aan reclame. Dat verdienmodel bestaat al tientallen jaren, maar op het internet is het veel preciezer geworden. Vroeger zag iedereen dezelfde reclame in een krant of op tv. Nu ziet jij andere reclame dan je buurman, zelfs als jullie dezelfde website bezoeken op hetzelfde moment. Dat komt doordat adverteerders bereid zijn meer te betalen voor reclame die gericht wordt getoond aan mensen die er waarschijnlijk iets mee doen. Hoe meer gegevens ze hebben, hoe gerichter ze kunnen werken. Jij betaalt niet met geld, maar met je gegevens.
Wat je zelf kunt doen om minder gevolgd te worden
Op een Android-telefoon kun je de advertentie-ID verwijderen. Ga naar Instellingen, zoek op Privacy of Google en kies dan voor advertenties. Daar vind je de optie om je ID te verwijderen. Zonder dat nummer kunnen adverteerders jouw gedrag niet meer koppelen aan een profiel. Je ziet dan nog steeds reclame, maar die is niet meer gebaseerd op wat jij eerder deed. Op een iPhone werkt het anders: bij elke app die je installeert, vraagt het systeem of de app je mag volgen. Je kunt dat weigeren. Wil je nog een stap verder gaan, dan kun je op je telefoon een privé-DNS instellen. Dat is een soort filter dat reclame al tegenhoudt voordat die je scherm bereikt. Dit vraagt wat technische stappen, maar er zijn apps die dit makkelijker maken.
Reclame blokkeren in de browser
Naast je telefooninstellingen kun je ook in je browser stappen zetten. Een adblocker is een extensie die reclame op websites wegfiltert. Bekende voorbeelden zijn uBlock Origin en AdGuard. Ze werken op computers en op sommige mobiele browsers. Browsers zoals Firefox of Brave hebben al ingebouwde bescherming tegen volgsystemen. Die blokkeren niet alleen irritante banners, maar ook de onzichtbare trackers die bijhouden welke sites je bezoekt. Het gebruik van zo’n browser verandert je surfervaring weinig, maar het scheelt veel in de hoeveelheid gegevens die over je worden verzameld.
Veelgestelde vragen
Zie ik minder reclame als ik mijn advertentie-ID verwijder?
Nee, je ziet niet minder reclame als je je advertentie-ID verwijdert. Je ziet alleen reclame die niet meer is afgestemd op jouw gedrag. De reclame wordt dus minder persoonlijk, maar verdwijnt niet.
Is het gevaarlijk om gevolgd te worden door adverteerders?
Gevolgd worden door adverteerders is in de meeste gevallen niet gevaarlijk voor je veiligheid. Het gaat om gegevens over je gedrag, niet om persoonlijke informatie zoals je naam of adres. Toch vinden veel mensen het onprettig dat er een profiel van hen wordt bijgehouden zonder dat ze daar bewust voor hebben gekozen.
Werkt een adblocker ook op een telefoon?
Een adblocker werkt ook op een telefoon, maar dan alleen in de browser. In apps werkt een adblocker niet rechtstreeks. Voor apps heb je andere oplossingen nodig, zoals het instellen van een privé-DNS of het aanpassen van je privacy-instellingen.
Wat is het verschil tussen een tracker en een advertentie?
Een tracker is niet hetzelfde als een advertentie. Een advertentie is de reclame die je ziet. Een tracker is een onzichtbaar stukje code dat bijhoudt wat je doet op een website of in een app. Trackers worden vaak gebruikt om informatie te verzamelen voor het tonen van gerichte reclame, maar ze kunnen ook worden ingezet voor andere doeleinden, zoals het meten van websitebezoek.